Şengül Hablemitoğlu’nun Kitabı Üzerine Kişisel Bir Okuma
Yas… Kaybettiklerimize yer açmak, onları içimize sığdırabilmek için kendimizi büyütmek.
Prof. Dr. Şengül Hablemitoğlu’nun “Yas: Uzun Bir Veda” adlı kitabını okurken zihnimde en çok bu cümle yankılanmıştı. Pandemi döneminde arka arkaya yaşadığım kayıplar, beni yasın anlamını, evrelerini, hatta faydasını sorgulamaya itti. Yalnız değildim; pek çoğumuz bir şeyleri, birilerini kaybettik. Kimi zaman sevdiklerimizi, yurdumuzu, kimi zaman evimizi, işimizi, huzurumuzu ya da alıştığımız hayatın güven veren ritmini.
Yas, salt bireysel bir acı değil. Toplumsal, kültürel ve hatta politik bir katman taşıyor. Hablemitoğlu’nun kitabı tam da bu çok katmanlılığı gözeterek kaleme alınmış. Hem akademik birikiminin hem de danışmanlık deneyiminin etkisiyle, yas sürecini sadece psikolojik bir süreç olarak değil, aynı zamanda insani bir yolculuk olarak ele alıyor.
Kitapta, Orpheus’un yeraltına inişine benzetilen yas süreci, okuyucuyu hem mitolojik hem de içsel bir yolculuğa çıkarıyor. Bu benzetme beni derinden etkiledi çünkü yas kaybedileni geri döndürme çabasına dönüşüyor. Oysa bu çabanın beyhudeliğini kabul etmek, belki de sağaltıcı olan ilk adım.
Ben de bu adımı atmaya çalışıyorum. Okuduklarım, araştırdıklarım ve en çok da “Yas ve Ölüm Bilgeliği” platformunda Eşik Dergisi için kaleme aldığım yazılar, içimi biraz olsun sağaltıyor. Bu süreçte “Yas: Uzun Bir Veda” gibi kitaplar, bizlere sadece bilgi değil, eşlik de sunuyor.
Şengül Hablemitoğlu’nun bu eseri, yasın sessizliğini kelimelerle örerek yeniden konuşur hale getiriyor. Kitap bir tanıtım cümlesiyle değil, bir davetle kapanıyor adeta: Kaybettiğimiz her neyse, onunla yaşamayı öğrenmek mümkün. Zor ama mümkün.
Bu kitap yalnızca kayıp yaşayanlara değil, bir başkasının yasına sessizce tanıklık eden herkese sesleniyor. Çünkü er ya da geç, sıralı ya da sırasız ölümlerle, hepimizin yolu “yasla” kesişiyor. Hayatın önemli bir yönü ve gerçeği de aslında yitirdiklerimizle birlikte yaşamayı öğrenme çabamız. Ve bu çaba, bazen bir kitapta karşımıza çıkan bir cümlede, bazen de başka bir insanın deneyiminde yankı buluyor.
Kaybın ve yasın içindeki yalnızlığımızı çoğu zaman kitaplarla paylaşırız. Eşik Dergisi’nde, yas sürecinde ya da ölüm üzerine düşünürken yol gösterici olabilecek kitaplar bir listede toplanmış ve paylaşılmıştı. Yas: Uzun Bir Veda da o listede yer alıyordu. Aradan yıllar geçti, şimdi bu kitap hakkında daha uzun yazmak istedim. Vardır bir nedeni…
Yas sürecinde olan ve bu satırları okuyan herkese, sevdiklerinin anısını yanlarına alarak yaslarıyla bütünleşmelerini; onları bir an bile unutmadan, yola devam etme gücünü bulmalarını diliyorum.
Sonunda hayata geri dönüyoruz. Döneceğiz. Çünkü son nefesimizi verene dek, yaşama bir borcumuz var…
